Nochczałła
Słowa nochczałła nie da się przetłumaczyć. Można je tylko objaśnić. Nochczo - znaczy Czeczen, zaś nochczałła to pojęcie, zawierające w jednym słowie przymioty czeczeńskiego charakteru; całe spektrum etycznych i obyczajowych norm życia. W skrócie nochczałła oznacza czeczeński "kodeks honoru": kodeks rycerza, dżentelmena, dyplomaty i wojownika. Odważnego następcy i obrońcy rodu, hojnego, niezawodnego opiekuna dzieci w tradycyjnej, czeczeńskiej rodzinie. Jest to kodeks niepisany, niewyuczony - może być tylko"wyssany z mlekiem matki". Czeczeński "kodeks honoru" ma swoją genezę w najstarszej historii narodu.
W dalekiej przeszłości, w surowych warunkach życia w górach Kaukazu, przybysz niezaproszony do domu, był narażony na zamarznięcie, utratę sił z przemęczenia i głodu. Mógł stać się ofiarą rozbójników lub dzikich zwierząt. Prawo przodków nakazywało zaprosić go do domu, ogrzać, nakarmić i przenocować. To święte prawo zachowało się do dziś. Gościnność - to nochczałła.
Wąskie, wijące się pod skalnymi urwiskami drogi i ścieżki w górach Czeczenii, są wyjątkowo niebezpieczne. Szczególne niebezpieczeństwo czeka tam awanturników i kłótników, którzy wymierzając ciosy i nieopanowanie wymieniając zdania, łatwo mogą stoczyć się w przepaść. Być ustępliwym i uprzejmym - to właśnie nochczałła.
Pojęcie nochczałła nie zakłada podziału społeczeństwa według stanu posiadania i rangi. Dlatego u Czeczenów nie było nigdy książąt i poddanych. Nochczałła - to szacunek, przyjaźń okazywana ludziom, niewywyższanie się i niedemonstrowanie swojej przewagi w uprzywilejowanych sytuacjach. Czeczen , by nie urazić czyjejś ambicji w każdej sytuacji okazuje życzliwość, uczciwość i skromność. Jeździec siedzący na koniu powinien pierwszy pozdrowić pieszego. Gdy pieszy jest starszy od jeźdźca, ten - by go pozdrowić - musi zejść z konia.
Nochczałła - to przyjaźń na całe życie. I w smutku i w radości. Przyjaźń dla górala - to świętość. Nieuprzejmość i nieuczciwość wobec brata jest do wybaczenia. Wobec przyjaciela - nigdy!
Nochczałła - to szczególne poważanie kobiet. Dla podkreślenia szacunku dla krewnych swojej matki lub żony, mężczyzna wjeżdżając do wsi, gdzie mieszkają - schodzi z konia. A oto inny przykład. Góral poprosił o nocleg w domu na skraju wsi, nie wiedząc, że gospodyni jest sama w domu. Kobieta nie mogła odmówić gościowi. Nakarmiła go i przygotowała nocleg. Gość rano zorientował się, że w domu nie ma gospodarza. a kobieta siedziała całą noc w sieni, przy zapalonej latarni. Gość myjąc się w pośpiechu, niechcący dotknął małym palcem ręki gospodyni... Wyszedłszy z domu - odciął sobie ten palec kindżałem! - W taki oto sposób czci kobiety strzec może tylko mężczyzna, wychowany w duchu nochczałła.
Nochczałła - to niepoddawanie się przeciwnościom losu, to wytrzymałość. Czeczen od najmłodszych lat wychowywany jest na obrońcę, wojownika, człowieka mężnego, wolnego. Dawne czeczeńskie pozdrowienie brzmi: "Przyjdź wolny". Najważniejszą, nie poddającą się żadnemu ujarzmieniu, jest dla Czeczena potrzeba wolności. Wewnętrzne poczucie wolności, gotowość służenia jej - to nochczałła.
Nochczałła zobowiązuje Czeczena do obdarzania szacunkiem wszystkich ludzi. Co istotne: tym większy szacunek, im dalsze pokrewieństwo, inna wiara, inne pochodzenie. Powiedzenie czeczeńskie tak określa ten obowiązek: krzywda, którą wyrządziłeś muzułmaninowi, będzie wybaczona, bo i tak spotkacie się w Sądny Dzień. Przykrość sprawiona wyznawcy innej wiary, nie może być wybaczona, bo nigdy się nie spotkacie, a ty z tym grzechem żyć będziesz już zawsze.
Nochczałła nie jest nakazem. Jest skutkiem świadomego i dobrowolnego postępowania Czeczena. Zawiera formułę życia prawdziwego Czeczena, jest kluczem do jego duszy.
Powrót na górę