Czeczenia

Muzeum Sztuki w Groznym

Tworzenie ekspozycji Czeczeno-Inguskiego Muzeum Sztuki rozpoczęto na początku lat 50. XX w. Leningradzkie i moskiewskie muzea przekazały ze swoich zbiorów nowo tworzonemu muzeum dzieła sztuki, głównie o tematyce kaukaskiej. Były to obrazy namalowane przez artystów pochodzących z tego regionu. Między innymi kilka prac Piotra Z. Zacharowa (podpisującego się pod swoimi pracami jako malarz Czeczeniec ). Wśród nich autoportret artysty oraz portret I.F. Ładyszeńskiego z 1844 r., a także obrazy Iwana K. Ajwazowskiego i prace o tematyce batalistycznej Wasilija W. Wierieszczagina. Ermitaż przekazał płótna flamandzkich i holenderskich mistrzów XVII-XVIII w. Najcenniejszym eksponatem był obraz Franza Rubo Zniewolenie Szamila z 1886 r. Ze względu na jego rozmiary, dla jego wystawienia w budynku muzeum zbudowano specjalną salę. Kolekcja muzealna została skompletowana ok. 1961 r. i liczyła ok. 3,5 tysiąca eksponatów.

W grudniu 1994 r. podczas szturmu Groznego budynek muzeum legł w gruzach. Dzieła sztuki zostały przywalone betonowymi płytami. Ocalało jedynie 60 obrazów.

Plastycy

Franz Rubo

Rosyjski malarz batalista namalował obraz przedstawiający wzięcie w niewolę trzeciego imama Dagestanu i Czeczenii, Szamila (26 sierpnia 1859 r.) dla rosyjskiego Muzeum Sławy Wojennej, organizowanego w Tbilisi na podstawie rozporządzenia cara Aleksandra III. Przez wiele lat płótno znajdowało się w tbiliskim muzeum, aż do jego likwidacji. Wiele ucierpiało podczas działań II wojny światowej, by w końcu podzielić los dzieł sztuki muzeum groznieńskiego, które legło w gruzach w grudniu 1994 r.

Piotr Zacharowicz Zacharow (1816-1846)

Najwybitniejszym XIX-wiecznym artystą plastykiem, pochodzącym z Czeczenii, jest Piotr Zacharow. Był sierotą znalezionym przez rosyjskich żołnierzy w całkowicie zrujnowanym po bitwie (w okresie Wojny Kaukaskiej) czeczeńskim aule Dady-Jurt. Trzyletniego chłopca przygarnął kozak Zachar Niedonosow (od jego imienia Piotr przyjął nazwisko), który opiekował się nim do 1823 r. Następnie siedmioletniego chłopca przyjął do swojej rodziny rosyjski generał Piotr Nikołajewicz Jermołow. Już w dzieciństwie dostrzeżono u chłopca nieprzeciętny talent plastyczny. Jermołow po przejściu na emeryturę przeniósł się do Moskwy, gdzie swojego przybranego syna posłał na naukę do malarza portrecisty Lwa Wołkowa (inne źródła podają, że Zacharow był uczniem malarza P.A. Dubrowina). W 1833 r. Piotr Zacharow został studentem Akademii Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu. Dzięki swojemu talentowi już na pierwszym roku studiów został stypendystą związku artystów plastyków. Młody malarz z powodzeniem łączył studia z pracą twórczą. Aktywnie uczestnicząc w wystawach, zdobył uznanie krytyki, był laureatem szeregu nagród, wyróżnień i medali. Akademia doceniając wybitne zdolności Zacharowa, skierowała go na naukę do włoskich mistrzów sztuki. Wyjazd nie doszedł jednak do skutku, gdyż car Mikołaj I skreślił go z listy stażystów, wyjeżdżających na studia do Włoch. Kolejny cios zadał młodemu malarzowi jego pierwszy nauczyciel L. Wołkow. Zacharow poprosił o rękę jego córki, lecz Wołkow nie tylko nie przyjął oświadczyn, lecz wysłał dziewczynę z rodziną na Kaukaz. W 1836 r. Piotr Zacharow ukończył studia na Akademii Sztuk Pięknych, zdobył atestat i tytuł artysty malarza.

Jeszcze przed studiami malarz Czeczeniec (jak podpisywał swoje prace) Zacharow malował portrety. W jego kolekcji znalazła się galeria wybitnych ówczesnych postaci, między innymi: historyk Granowski, chirurg Inoziemcow, pisarz Murawiew. Poetę Michała Lermontowa uwiecznił w zarzuconym na plecy szynelu. Współcześni krytycy uznali, że portret namalowany przez Zacharowa najwiarygodniej przedstawia rysy twarzy i cechy charakteru poety. Zacharow-Czeczeniec szybko zdobył miano najwybitniejszego portrecisty Moskwy i Petersburga. W 1842 r. namalował autoportret. Malarz, mimo że nie miał kontaktów z ojczyzną, przedstawił w nim swoje pochodzenie i duchowy związek z Czeczenią. Obraz przedstawia Zacharowa ze strzelbą na ramieniu, ubranego w burkę i górską czapkę pasterzy.

Portret Murawiewa znajduje się w zbiorach petersburskiego Ermitażu, zaś portret Lermontowa, w Muzeum Narodowym w Moskwie. Obrazy Zacharowa znajdują się także w kolekcji Galerii Tretiakowskiej i muzeach petersburskich.

Ilias Dutajew

We wczesnej młodości zainteresował się rzeźbą w drewnie. Rozpoczął od małych form rzeźbiarskich, jego ulubionym motywem były kwiaty. W 1962 r. praca Dutajewa Bukiet kwiatów została zaprezentowana na wystawie czeczeno-inguskiej sztuki dekoracyjno-użytkowej, wzbudzając zainteresowanie zwiedzających i uznanie krytyki. Dutajew ukończył abramcewską Szkołę Sztuk Pięknych. Jego kompozycje Tańczący wnuk , Czekając na syna i U szewca zostały przedstawione w 1982 r. w Niemczech na wystawie plastycznej towarzyszącej Targom Lipskim. Wiele prac Dutajewa zaginęło i zostało zniszczonych podczas wojny. Także syn I. Dutajewa - Asłambek, zajmuje się rzeźbiarstwem w drewnie.

Chasan Sadijew

Urodził się w 1960 r. w Starych Atagach. Początkowo studiował na uniwersytecie groznieńskim, równolegle zajmując się twórczością plastyczną. Rzeźby w drewnie uczył go Ilias Dutajew. Efekty jego zainteresowań i twórczość plastyczna zmieniły plany życiowe Chasana. Przeniósł się do groznieńskiej Szkoły Sztuk Pieknych. Sadijew malował też obrazy (techniką mieszaną - grafika z elementami malarstwa). Pierwsza indywidualna wystawa Sadijewa miała miejsce w 1983 r. Wkrótce uczestniczył w licznych wystawach regionalnych. Wiele obrazów Sadijewa nabyło Groznieńskie Muzeum Sztuki.

W Czeczenii znane są również prace plastyczne takich artystów jak: Lecza Abajew, Sułtan Abajew, Szamsuddi Achmadow, Bahirsołt Bałatchanow, Said-Emi Bitsirajew, Chamzat Dadajew, Ałła Dudajewa, Rusłan Chaschanow. Mahdi Malcagow, Szamil Szczachmurzajew, Zamir Juszajew, Dadan Idrisow.

Powrót na górę

opracowała Lamara na podstawie: Chechen.org, chchechnya.km.ru, kavkaz.strana.ru